Choroby nerekWykrywanie chorób nerek u dzieci

Zakażenia układu moczowego (z.u.m.) należą do najczęstszych zakażeń bakteryjnych we wczesnym okresie dzie­cięcym (dotyczą 1,6% chłopców i 7,8% dziewczynek do 7. roku życia). Najczę­ściej spowodowane są przez bakterie pochodzące z przewodu pokarmowego (pałeczki E. coli), które są przyczyną 80-90% pierwszych epizodów klinicz­nych z.u.m. U około 30% chłopców zapalenie pęcherza spowodowane jest przez bakterie, które mogą namnażać się pod napletkiem, a u około 30% dziewcząt w wieku szkolnym zakażenia pęcherza wywołują gronkowce. Wystąpieniu i nawracaniu z.u.m. sprzyjają często obecność zwężenia ujścia zewnętrznego cewki moczowej u dziewcząt, odpływu wstecznego pęcherzowo-moczowodowego i zaburzenia neurogenne pęcherza moczowego. W celu dokładnej oceny zalegania moczu i poszczególnych faz mikcji wykonuje się tzw. badanie urody­namiczne. Objawy kliniczne, zwłaszcza u małych dzieci, mogą być skąpe i niecharakterystyczne. U noworodków i niemowląt obserwuje się niechęć do ssania, wzdęcia brzuszka, przedłużoną żółtacz­kę, niepokój i płacz w czasie oddawania moczu, bladość, wymioty, odwodnienie, gorączkę. Mogą wystąpić niepokojące objawy neurologiczne. U noworodków i młodszych niemowląt  może przebie­gać z objawami uogólnionego zakażenia (urosepsa). Zaburzenia mikcji i dolegli­wości dyzuryczne u dzieci starszych, tj. częste bolesne oddawanie moczu mogą sugerować zapalenie pęcherza. Obec­ność objawów ogólnych (nudności, wy­mioty, gorączka, bóle w okolicy lędźwio­wej) wskazuje na ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek. Dolegliwości bólowe w okolicy lędźwiowej zgłaszane przez dzieci starsze mogą być spowodowane także kamicą układu moczowego i (lub) narastającym wodonerczem. Małe dzieci zwykle lokalizują bóle w okolicy pępka.

Bóle brzucha i wystąpienie u dziecka każdej gorączki o niejasnej przyczynie są wskazaniem do wykonania badania ogólnego i po­siewu moczu oraz badania ultraso-nograficznego (usg) jamy brzusznej. Zarówno badanie moczu, jak i badanie usg dostarczają bardzo ważnych infor­macji. Ropomocz (ponad 10 leukocytów w osadzie moczu) świadczy o zakażeniu układu moczowego, białkomocz i krwinkomocz o chorobie kłębuszków nerko­wych, krwiomocz o możliwości kamicy, zapalenia pęcherza, obecności wad ana­tomicznych lub nowotworach nerki. Cukromocz może sugerować cukrzycę lub (po jej wykluczeniu) defekt czynności kanalika nerkowego. Badanie bakterio­logiczne moczu pozwala zidentyfikować czynnik etiologiczny zakażenia, określić jego lekowrażliwość i podjąć celowane leczenie. Prawidłowy słomkowożółty mocz zmienia barwę w różnych stanach chorobowych. Nadmierne wydalanie moczanów powoduje ceglastoróżowe zabarwienie moczu, wypicie barszczu może zmieniać barwę moczu na jasno-czerwoną. Białkomocz o nieco większym nasileniu może występować w przebie­gu gorączki, po przegrzaniu, oziębieniu, wysiłku, a nawet pod wpływem emocji. Jest to tzw. białkomocz czynnościowy i zwykle nie świadczy o chorobie nerek. W przypadku białkomoczu o większym nasileniu konieczne jest wyjaśnienie jego przyczyny. Tzw. białkomocz ortostatyczny występuje w ciągu dnia i znika w nocy w pozycji leżącej. Stały białkomocz, niezależny od pozycji ciała i o większym nasileniu, jest podstawo­wym objawem kłębuszkowego zapalenia nerek. Nie rozpoznany, utrzymujący się dłużej białkomocz prowadzi do wystą­pienia obrzęków, początkowo powiek i twarzy, następnie uogólnionych. Bywają one traktowane jako objaw zapalenia spojówek lub alergii i dzieci te trafiają początkowo do okulisty lub alergologa.