Choroby nerekWykrywanie chorób nerek u dzieci

Zakażenia układu moczowego (z.u.m.) należą do najczęstszych zakażeń bakteryjnych we wczesnym okresie dzie­cięcym (dotyczą 1,6% chłopców i 7,8% dziewczynek do 7. roku życia). Najczę­ściej spowodowane są przez bakterie pochodzące z przewodu pokarmowego (pałeczki E. coli), które są przyczyną 80-90% pierwszych epizodów klinicz­nych z.u.m. U około 30% chłopców zapalenie pęcherza spowodowane jest przez bakterie, które mogą namnażać się pod napletkiem, a u około 30% dziewcząt w wieku szkolnym zakażenia pęcherza wywołują gronkowce. Wystąpieniu i nawracaniu z.u.m. sprzyjają często obecność zwężenia ujścia zewnętrznego cewki moczowej u dziewcząt, odpływu wstecznego pęcherzowo-moczowodowego i zaburzenia neurogenne pęcherza moczowego. W celu dokładnej oceny zalegania moczu i poszczególnych faz mikcji wykonuje się tzw. badanie urody­namiczne. Objawy kliniczne, zwłaszcza u małych dzieci, mogą być skąpe i niecharakterystyczne. U noworodków i niemowląt obserwuje się niechęć do ssania, wzdęcia brzuszka, przedłużoną żółtacz­kę, niepokój i płacz w czasie oddawania moczu, bladość, wymioty, odwodnienie, gorączkę. Mogą wystąpić niepokojące objawy neurologiczne. U noworodków i młodszych niemowląt  może przebie­gać z objawami uogólnionego zakażenia (urosepsa). Zaburzenia mikcji i dolegli­wości dyzuryczne u dzieci starszych, tj. częste bolesne oddawanie moczu mogą sugerować zapalenie pęcherza. Obec­ność objawów ogólnych (nudności, wy­mioty, gorączka, bóle w okolicy lędźwio­wej) wskazuje na ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek. Dolegliwości bólowe w okolicy lędźwiowej zgłaszane przez dzieci starsze mogą być spowodowane także kamicą układu moczowego i (lub) narastającym wodonerczem. Małe dzieci zwykle lokalizują bóle w okolicy pępka.

Powodem wystąpienia niewydolności nerek może być tzw. nerkopochodna moczówka prosta. Rozpoznana z opóźnieniem może doprowadzić do trwałego uszko­dzenia ośrodkowego układu nerwowego (o.u.n.). Diagnoza w warunkach szpital­nych jest stosunkowo prosta. Wczesne rozpoznanie, utrzymanie prawidłowego stanu nawodnienia i odpowiednia dieta z ograniczeniem soli i białka oraz leczenie farmakologiczne mogą zapobiec trwałemu uszkodzeniu o.u.n. W okresie niemowlęcym ujawniają się także wro­dzone kwasice cewkowe. Dzieci mają upośledzone łaknienie, skłonność do wymiotów i odwodnienia, ich rozwój fizyczny jest upośledzony. Powikłaniem jest wapnica, prowadząca do kamicy i niewydolności nerek. Zaburzenia od­dawania moczu - rzadkie i utrudnione oddawanie moczu, wąski strumień moczu u noworodka i niemowlęcia - mogą wskazywać na obecność wady cewki moczowej, najczęściej zastawki cewki tylnej u chłopców. Stan ten ze względu na poważne konsekwencje wymaga pil­nej diagnostyki. Przyczyną zaburzeń mikcji u starszych dzieci mogą być od­pływy wsteczne pęcherzowo-moczowodowe, zaburzenia unerwienia pęcherza moczowego i, związane z zaleganiem moczu w pęcherzu, nawracające zaka­żenia układu moczowego.

Nerki odgrywają bardzo ważną rolę w ustroju. Biorą udział w regulacji objętości i składu płynów ustrojowych, gospo­darki kwasowo-zasadowej, ogólnoustrojowej przemianie białek, węglowodanów i tłuszczów, pełnią także funkcję wewnątrzwydzielniczą. Nerki produkują mocz, który jest podstawowym materiałem do badań oceniających stan i czynność tego narządu. Ilość oddawanego moczu za­leży od wieku dziecka i nawodnienia, a wynosi średnio 3/4 podaży płynów. W ciągu dnia jest ona 2-3 razy większa niż w nocy. Częstotliwość oddawania moczu (liczba mikcji) u dzieci między 5. a 14. rokiem życia wynosi od 5 do 8 razy na dobę. Wielomocz i częstsze oddawanie moczu w nocy, brak ape­tytu, postępujące osłabienie, bladość mogą być objawem niewydolności nerek. Przeoczenie tych objawów, niepodjęcie diagnostyki i leczenia we wczesnym okresie choroby może doprowadzić do przedwczesnego wystąpienia schyłkowej niewydolności nerek.