Dieta stosowana w przewlekłym zapaleniu nerek jest przede wszystkim dietą małobiałkową. Z metabolizmu białka pochodzą bowiem toksyczne produkty przemiany materii, które na skutek niecałkowitego wydalania przez nerki gromadzą się w organizmie.Nadmierne spożycie białka prowadzi więc do nasilenia objawów mocznicy. Najczęściej białko należy ograniczyć do około 0,6 g na kg masy ciała na dobę. W skrajnych przypadkach, gdy nie ma możliwości dializy, zaleca się ograniczenie ilości białka aż do 20-25 g białka na dobę. W związku z ograniczeniem ilości białka w diecie większość energii dostarczanej z pożywieniem musi pochodzić z tłuszczów i węglowodanów. Energetyczność diety musi być uzależniona przede wszystkim od aktywności fizycznej chorego oraz ewentualnych niekorzystnych objawów ze strony przewodu pokarmowego towarzyszących podstawowej chorobie, które w wielu przypadkach wiążą się z utratą apetytu. Zalecana ilość energii to 30-50 kcal na kg masy ciała. Ilość tłuszczu w diecie w porównaniu do żywienia człowieka zdrowego musi ulec zwiększeniu do 35-40% energetyczności diety. Konieczne jest zapewnienie dużej ilości wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, których źródłem są przede wszystkim oleje roślinne i margaryny. Należy unikać tłuszczów pochodzenia zwierzęcego, które dostarczają głównie nasyconych kwasów tłuszczowych. Wyeliminować należy więc takie produkty, jak smalec, łój, tłuste gatunki mięs, drobiu oraz wędlin. Stosunek kwasów wielonienasyconych do nasyconych w diecie powinien wynosić 2 : 1. Tak jak w diecie człowieka zdrowego, najwięcej energii powinno pochodzić z węglowodanów: 50-60% ogólnej ilości energii. Głównym ich źródłem powinny być ziemniaki oraz warzywa i owoce. Ogromne znaczenie w diecie chorych na przewlekłą niewydolność nerek odgrywają składniki mineralne, zwłaszcza potas, sód i fosfor. Za ich prawidłowe stężenie w organizmie odpowiadają nerki. Gdy nie pracują one prawidłowo, może dojść do nadmiernego gromadzenia się jonów, czego konsekwencje mogą być bardzo groźne. Nadmiar potasu prowadzący do zaburzeń pracy serca może nawet zagrażać życiu, nadmiar sodu prowadzi do wzrostu ciśnienia krwi, a wysoki poziom fosforu może prowadzić do powstania niedoborów wapnia. Dieta niskosodowa (podaż sodu do 350 mg dziennie) jest konieczna wtedy, gdy stężenie sodu we krwi przekracza 145-148 mmol/1. Nadmiar sodu zwiększa pragnienie i prowadzi do powstania obrzęków. Dlatego ilość sodu w diecie może być również kontrolowana na podstawie pomiaru masy ciała oraz ciśnienia tętniczego. Dieta niskosodowa wymaga nie tylko zrezygnowania z dodatku soli przy przyrządzaniu posiłków, ale również wyeliminowania z diety wszystkich produktów o dużej zawartości sodu. Gdy nie występują obrzęki, a poziom sodu we krwi nie przekracza podanych wartości, należy stosować mniejszą ilość soli niż w zwyczajowym żywieniu człowieka zdrowego. W przypadku potasu ograniczenie jego podaży jest konieczne wtedy, gdy poziom we krwi przekroczy 5 mmol/1. Należy wtedy zrezygnować z takich produktów, jak przetwory pomidorowe, kakao, czekolada i produkty z jej dodatkiem, cukierki owocowe, nasiona roślin strączkowych, orzechy, suszone owoce, grzyby, muesli, kasze, wywary mięsne i warzywne. Ograniczyć należy również takie przyprawy jak bazylia, suszona pietruszka, papryka w proszku, estragon, które zawierają dużo potasu. Ponieważ bogate w potas są mięsa i warzywa, należy je wstępnie obgotowywać w wodzie, odlać ją i ponownie gotować w zmienionej wodzie. Można również moczyć warzywa przed gotowaniem i gotować je w wymienionej wodzie. W zaawansowanej mocznicy często dochodzi do utraty przez nerki zdolności wydalania fosforu. Unikać należy wtedy takich pokarmów, jak podroby, cielęcina, gęś, ryby, płatki zbożowe, kasze, muesli, owoce morza, nasiona roślin strączkowych, pieczywo razowe, napoje gazowane owocowe lub typu cola, dania błyskawiczne. Fosfor zawierają w dużej ilości również produkty mleczne, jednak z powodu równoczesnej dużej zawartości wapnia nie należy ich ograniczać. Kolejnym ważnym zagadnieniem jest kontrola ilości wypijanych płynów na podstawie bilansu wodnego. Należy sumować ilość wody, pamiętając, że jest ona zawarta również w zupach, produktach mlecznych, sosach itp. Dzienną dawkę płynów ustala się w zależności od stopnia wydolności nerek. Sposób przygotowywania potraw powinien być taki sam jak w diecie lekkostrawnej. Unikać należy więc smażenia, pieczenia, duszenia poprzedzonego obsmażaniem. Potrawy podaje się gotowane lub pieczone w folii. W celu uatrakcyjnienia smaku należy korzystać z dozwolonych przypraw (zwłaszcza jeżeli konieczna jest dieta niskosodowa), jak również zaostrzać smak przyrządzając potrawy na kwaśno poprzez dodatek kwasku cytrynowego, soku z cytryny lub kwaśnego mleka. Częstotliwość podawania posiłków powinna być taka sama jak w żywieniu człowieka zdrowego, to jest 4-5 razy dziennie o ustalonych porach.
Nerki odgrywają bardzo ważną rolę w ustroju. Biorą udział w regulacji objętości i składu płynów ustrojowych, gospodarki kwasowo-zasadowej, ogólnoustrojowej przemianie białek, węglowodanów i tłuszczów, pełnią także funkcję wewnątrzwydzielniczą. Nerki produkują mocz, który jest podstawowym materiałem do badań oceniających stan i czynność tego narządu. Ilość oddawanego moczu zależy od wieku dziecka i nawodnienia, a wynosi średnio 3/4 podaży płynów. W ciągu dnia jest ona 2-3 razy większa niż w nocy. Częstotliwość oddawania moczu (liczba mikcji) u dzieci między 5. a 14. rokiem życia wynosi od 5 do 8 razy na dobę. Wielomocz i częstsze oddawanie moczu w nocy, brak apetytu, postępujące osłabienie, bladość mogą być objawem niewydolności nerek. Przeoczenie tych objawów, niepodjęcie diagnostyki i leczenia we wczesnym okresie choroby może doprowadzić do przedwczesnego wystąpienia schyłkowej niewydolności nerek.
Podstawowym zadaniem przypadającym każdemu choremu, bo to przecież on sam przede wszystkim powinien być najbardziej zainteresowany dobrym stanem swojego zdrowia, powinno być systematyczne i regularne poddawanie się badaniom lekarskim. Jednym z nich jest okresowa kontrola ciśnienia tętniczego. Stwierdzone podwyższone wartości ciśnienia tętniczego bywają niekiedy pierwszym objawem chorób nerek. Dlatego też u każdej osoby, u której stwierdzono nadciśnienie tętnicze należy wykluczyć współistnienie chorób nerek. Natomiast osoby z rozpoznanym nadciśnieniem powinny również w dalszym etapie regularnie nie tylko kontrolować się u lekarza, ale także systematycznie przyjmować leki obniżające ciśnienie tętnicze krwi. Nieregularnie kontrolowane i nie leczone nadciśnienie tętnicze prowadzi do uszkodzenia wielu narządów, w tym również i nerek. Z kolei u chorych z rozpoznanymi już wcześniej chorobami nerek regularne mierzenie ciśnienia tętniczego, częste kontrole u lekarza, jak również systematyczne przyjmowanie leków obniżających ciśnienie tętnicze zapobiegają dalszemu uszkodzeniu chorych nerek. Warto podkreślić konieczność wykonywania przynajmniej raz w roku rutynowego badania ogólnego moczu. Badanie ogólne moczu powinno być wykonywane regularnie raz w roku przez każdego, niezależnie od jego aktualnego stanu zdrowia, jako wyraz postępowania profilaktycznego. Natomiast badanie ogólne moczu musi być wykonywane dwa razy w roku u chorych z cukrzycą. Wartość badania ogólnego moczu polega na tym, że na jego podstawie można wykryć między innymi chorobę nerek w bardzo wczesnym okresie, nawet przed pojawieniem się wspomnianego nadciśnienia tętniczego. Wczesne wykrycie zmian w moczu, takich jak na przykład : białkomocz, krwinkomocz czy też obecność cukru, pozwoli na wykrycie chorób nerek w początkowym i okresie. Z kolei rozpoznanie chorób nerek w początkowym okresie pozwoli na zastosowanie odpowiedniego leczenia specjalistycznego i tym samym opóźnienie rozwoju przewlekłej niewydolności nerek. Drogą do tego sukcesu, który w zdecydowanej mierze zależy od samego chorego, jest regularne wykonywanie tak prostych, dostępnych powszechnie i tanich badań, jakimi są badania ogólne moczu i pomiar ciśnienia tętniczego.
Loading ...