Bóle brzucha oraz pojawienie się u dziecka gorączki o nieznanej przyczynie są wskazaniem do wykonania badania ogólnego i posiewu moczu oraz badania ultrasonograficznego (usg) jamy brzusznej. Nawrotowy — często bezobjawowy — charakter zakażenia układu moczowego, szczególnie częsty u dziewczynek, jest wskazaniem do okresowych kontrolnych badań ogólnych i bakteriologicznych moczu przez okres 5 lat po wyleczeniu. Istotne jest postępowanie zapobiegawcze zmniejszające ekspozycję cewki moczowej na zanieczyszczenia, prawidłowe nawyki higieniczne, zwalczanie zaparć, leczenie owsicy, stanów zapalnych okolicy cewki, częste regularne mikcje, obfita podaż płynów. Późne rozpoznanie wady i niewłaściwe leczenie nawrotów z.u.m. mogą prowadzić do powstawania w miąższu nerek zmian bliznowatych (nefropatia odpływowa), będących przyczyną rozwoju nadciśnienia tętniczego i postępującego upośledzenia czynności nerek. U każdego dziecka z zakażeniem układu moczowego należy wykluczyć wady anatomiczne. W przypadku stwierdzenia obecności wstecznych odpływów pęcherzowo-moczowodowych, zwężenia ujścia zewnętrznego cewki moczowej, zastawki cewki tylnej i zalegania moczu po mikcji konieczna jest konsultacja nefrologa i urologa w celu rozważenia możliwości dalszego leczenia zachowawczego lub ustalenia wskazań do podjęcia leczenia operacyjnego. Konsekwencją nie rozpoznanych wcześniej wad i (lub) niewłaściwego leczenia z.u.m. jest m.in. nadciśnienie tętnicze, występujące u 1-5% populacji dziecięcej. Ponieważ początkowy okres nadciśnienia tętniczego może przebiegać bezobjawowo, okresowe badanie ciśnienia tętniczego powinno być standardem w czasie wizyty w gabinecie lekarskim. Okresowe lub stałe bóle głowy, złe samopoczucie, zaburzenia widzenia, trudności w koncentracji, obciążony wywiad rodzinny w kierunku występowania chorób nerek i (lub) nadciśnienia tętniczego powinny być wskazaniem do kontroli ciśnienia tętniczego u dziecka i przeprowadzenia diagnostyki. W większości przypadków chorób nerek można uznać, że wnikliwa obserwacja rodziców i lekarza pierwszego kontaktu oraz wczesne skierowanie dziecka do nefrologa i (lub) urologa mają istotne znaczenie w zapobieganiu powikłaniom, takim jak ciężkie nadciśnienie tętnicze i schyłkowa niewydolność nerek, prowadzącym do szeregu wtórnych zmian chorobowych w pozostałych narządach.
Zakażenia układu moczowego (z.u.m.) należą do najczęstszych zakażeń bakteryjnych we wczesnym okresie dziecięcym (dotyczą 1,6% chłopców i 7,8% dziewczynek do 7. roku życia). Najczęściej spowodowane są przez bakterie pochodzące z przewodu pokarmowego (pałeczki E. coli), które są przyczyną 80-90% pierwszych epizodów klinicznych z.u.m. U około 30% chłopców zapalenie pęcherza spowodowane jest przez bakterie, które mogą namnażać się pod napletkiem, a u około 30% dziewcząt w wieku szkolnym zakażenia pęcherza wywołują gronkowce. Wystąpieniu i nawracaniu z.u.m. sprzyjają często obecność zwężenia ujścia zewnętrznego cewki moczowej u dziewcząt, odpływu wstecznego pęcherzowo-moczowodowego i zaburzenia neurogenne pęcherza moczowego. W celu dokładnej oceny zalegania moczu i poszczególnych faz mikcji wykonuje się tzw. badanie urodynamiczne. Objawy kliniczne, zwłaszcza u małych dzieci, mogą być skąpe i niecharakterystyczne. U noworodków i niemowląt obserwuje się niechęć do ssania, wzdęcia brzuszka, przedłużoną żółtaczkę, niepokój i płacz w czasie oddawania moczu, bladość, wymioty, odwodnienie, gorączkę. Mogą wystąpić niepokojące objawy neurologiczne. U noworodków i młodszych niemowląt może przebiegać z objawami uogólnionego zakażenia (urosepsa). Zaburzenia mikcji i dolegliwości dyzuryczne u dzieci starszych, tj. częste bolesne oddawanie moczu mogą sugerować zapalenie pęcherza. Obecność objawów ogólnych (nudności, wymioty, gorączka, bóle w okolicy lędźwiowej) wskazuje na ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek. Dolegliwości bólowe w okolicy lędźwiowej zgłaszane przez dzieci starsze mogą być spowodowane także kamicą układu moczowego i (lub) narastającym wodonerczem. Małe dzieci zwykle lokalizują bóle w okolicy pępka.
Loading ...