Bóle brzucha i wystąpienie u dziecka każdej gorączki o niejasnej przyczynie są wskazaniem do wykonania badania ogólnego i posiewu moczu oraz badania ultraso-nograficznego (usg) jamy brzusznej. Zarówno badanie moczu, jak i badanie usg dostarczają bardzo ważnych informacji. Ropomocz (ponad 10 leukocytów w osadzie moczu) świadczy o zakażeniu układu moczowego, białkomocz i krwinkomocz o chorobie kłębuszków nerkowych, krwiomocz o możliwości kamicy, zapalenia pęcherza, obecności wad anatomicznych lub nowotworach nerki. Cukromocz może sugerować cukrzycę lub (po jej wykluczeniu) defekt czynności kanalika nerkowego. Badanie bakteriologiczne moczu pozwala zidentyfikować czynnik etiologiczny zakażenia, określić jego lekowrażliwość i podjąć celowane leczenie. Prawidłowy słomkowożółty mocz zmienia barwę w różnych stanach chorobowych. Nadmierne wydalanie moczanów powoduje ceglastoróżowe zabarwienie moczu, wypicie barszczu może zmieniać barwę moczu na jasno-czerwoną. Białkomocz o nieco większym nasileniu może występować w przebiegu gorączki, po przegrzaniu, oziębieniu, wysiłku, a nawet pod wpływem emocji. Jest to tzw. białkomocz czynnościowy i zwykle nie świadczy o chorobie nerek. W przypadku białkomoczu o większym nasileniu konieczne jest wyjaśnienie jego przyczyny. Tzw. białkomocz ortostatyczny występuje w ciągu dnia i znika w nocy w pozycji leżącej. Stały białkomocz, niezależny od pozycji ciała i o większym nasileniu, jest podstawowym objawem kłębuszkowego zapalenia nerek. Nie rozpoznany, utrzymujący się dłużej białkomocz prowadzi do wystąpienia obrzęków, początkowo powiek i twarzy, następnie uogólnionych. Bywają one traktowane jako objaw zapalenia spojówek lub alergii i dzieci te trafiają początkowo do okulisty lub alergologa.
Podstawowym zadaniem przypadającym każdemu choremu, bo to przecież on sam przede wszystkim powinien być najbardziej zainteresowany dobrym stanem swojego zdrowia, powinno być systematyczne i regularne poddawanie się badaniom lekarskim. Jednym z nich jest okresowa kontrola ciśnienia tętniczego. Stwierdzone podwyższone wartości ciśnienia tętniczego bywają niekiedy pierwszym objawem chorób nerek. Dlatego też u każdej osoby, u której stwierdzono nadciśnienie tętnicze należy wykluczyć współistnienie chorób nerek. Natomiast osoby z rozpoznanym nadciśnieniem powinny również w dalszym etapie regularnie nie tylko kontrolować się u lekarza, ale także systematycznie przyjmować leki obniżające ciśnienie tętnicze krwi. Nieregularnie kontrolowane i nie leczone nadciśnienie tętnicze prowadzi do uszkodzenia wielu narządów, w tym również i nerek. Z kolei u chorych z rozpoznanymi już wcześniej chorobami nerek regularne mierzenie ciśnienia tętniczego, częste kontrole u lekarza, jak również systematyczne przyjmowanie leków obniżających ciśnienie tętnicze zapobiegają dalszemu uszkodzeniu chorych nerek. Warto podkreślić konieczność wykonywania przynajmniej raz w roku rutynowego badania ogólnego moczu. Badanie ogólne moczu powinno być wykonywane regularnie raz w roku przez każdego, niezależnie od jego aktualnego stanu zdrowia, jako wyraz postępowania profilaktycznego. Natomiast badanie ogólne moczu musi być wykonywane dwa razy w roku u chorych z cukrzycą. Wartość badania ogólnego moczu polega na tym, że na jego podstawie można wykryć między innymi chorobę nerek w bardzo wczesnym okresie, nawet przed pojawieniem się wspomnianego nadciśnienia tętniczego. Wczesne wykrycie zmian w moczu, takich jak na przykład : białkomocz, krwinkomocz czy też obecność cukru, pozwoli na wykrycie chorób nerek w początkowym i okresie. Z kolei rozpoznanie chorób nerek w początkowym okresie pozwoli na zastosowanie odpowiedniego leczenia specjalistycznego i tym samym opóźnienie rozwoju przewlekłej niewydolności nerek. Drogą do tego sukcesu, który w zdecydowanej mierze zależy od samego chorego, jest regularne wykonywanie tak prostych, dostępnych powszechnie i tanich badań, jakimi są badania ogólne moczu i pomiar ciśnienia tętniczego.
